Iceland Airwaves 2010

Yfirlit yfir 'Afmæli'

100 ára afmæli íslensku hljómplötunnar og endurkoma Þeysara

Í dag eru 100 ár liðin frá útkomu fyrstu íslensku hljómplötunnar með íslensku sönglagi en það var “Dalvísur” með Pétri A. Jónssyni. Að því tilefni verður slegið upp veglegri dagsskrá í Norræna húsinu auk þess sem söguleg sýning á íslensku hljómplötunni verður í anddyri og stendur frá 23. – 27. ágúst.

Dagskrá:

13:15 Skiptimarkaður í anddyri þar sem safnarar og aðrir unnendur tónlistar hittast og bera saman plötur sínar.
14:00 Barnadagskrá – Gradualekór Langholtskirkju flytur syrpu af þekktum barnalögum frá 1965 – 1985.
14:50 Ómar Ragnarsson heiðraður fyrir textagerð.
15:10 Einsöngur – Garðar Thor Cortes syngur Dalvísur og önnur lög af íslenskum hljómplötunum.
15:40 Ólafur Þór Þorsteinsson flytur erindi um fyrstu íslensku hljómplötuna og sögu 78 snúninga plötunnar.
16:10 Ragnar Bjarnason flytur nokkur lög sem komu út á fyrstu íslensku 45 snúninga plötunum.
17:10 Jónatan Garðarsson fjallar um íslenskar smáskífur og rokktímann milli 1950–1960
17:50 Fjórtán Fóstbræður syngja nokkrar lagasyrpur.
18:10 Gunnar Svavarsson ræðir um hæggengar hljómplötur – LP og SG hljómplötur.
19:00 Skiptimarkaður í anddyri þar sem safnarar og aðrir unnendur tónlistar hittast og bera saman plötur sínar.
21:00 Hljómsveitin Þeyr flytur frumsamið efni í tilefni 30 ára starfsafmælis en hljómsveitin kom fyrst fram í Norræna húsinu 18. Nóvember 1980.
23:00 Lok

Aðgangur að dagskránni er ókeypis.

Kynnir á dagskránni verður Dóri DNA (Halldór Halldórsson)

Þeyr – 2999

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Þeyr – Killer Boogie

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

17. júní

Í dag er þjóðhátíðardagurinn og venju samkvæmt höldum við hann hátíðlegan með ofkældum lúðrasveitum, ljóðum eftir löngu dauða kalla, hoppuköstulum, candyfloss og blöðrum og allskonar drasli með merkjum einhvers símafyrirtækis. Og auðvitað grilluðum pylsum. Hvað er þjóðlegra en það?

Í tilefni dagsins er hér óhefðbundið 17. júní lag að hætti Rjómans. Íslenskt að sjálfsögðu.

Til hamingju með daginn!

Dýrðin – 17. júní

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog

Einn af áhugaverðustu tónlistarmönnum síðustu aldar var án efa hinn bandaríski Louis Thomas Hardin (1916-1999) sem alla jafna gekk undir listamannanafninu Moondog. Í tilefni fæðingardags hans fann ég mig knúinn að rifja stuttlega upp snilligáfu þessa sérstæða furðufugls – en hann hefði orðið 94 ára í dag.

Moondog missti sjónina 16 ára gamall og var að mestu sjálflærður í tónlist. Hann varð þekktur fyrir að standa nær ætíð á sama horninu í New York, klæddur heimasaumuðum víkingabúningi, og flytja þar tónlist sína og skáldskap. Tónlistin hans var ansi sérstæð en hann blandaði saman áhrifum úr frumbyggjatónlist, jazzi og klassískri tónlist og voru óvenjulegir hrynjandar hans aðalsmerki.

Moondog – Death, When You Come To Me (af Moondog, 1956)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog – All Is Loneliness (af More Moondog, 1956)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog út fjölda smáskífna, ep-planta og breiðskífna á árabilinu 1949-1957, sem innihalda frábærar taktpælingar sem og undursamlegar lagasmíðar. Eftir mikla útgáfutörn dró Moondog sig í hlé frá hljómplötuútgáfu og stóð næstu tólf árin á 6. breiðgötu í Manhattan áður en forsvarsmenn Columbia útgáfunnar drógu hann inn í stúdíó árið 1969 til að taka upp. Hann var að sjálfsögðu orðin mikil költ-fígúra á þessum tíma og hafði m.a. Janis Joplin tekið lagið hans “All Is Loneliness” upp en með útgáfu Moondog (1969) og Moondog 2 (1971) glæddist áhugi á tónlist hans töluvert. Á þeirri fyrrnefndu er líklega frægasta lag hans “Lament I, ‘Bird’s Lament’” en það átti óvænta endurkomu á dansgólfum fyrir nokkrum árum og heyrist nú á hverjum virkum degi í Ríkisútvarpinu sem upphafsstef útvarpsþáttarins Víðsjár.

Moondog – Lament I, ‘Bird’s Lament’ (af Moondog, 1969)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog – Down Is Up (af Moondog 2, 1971)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog gat nú loksins uppfyllt draum sinn um að flytja til Evrópu og frá árinu 1974 og til dauðadags bjó hann í Þýskalandi. Hann byrjaði fljótlega að semja og taka upp tónlist á ný og þar gerði hann 10 plötur til viðbótar. Þessar skífur eru æði fjölbreyttar, t.d. gerði hann plötur með kammersveit, orgelspili, big-bandi, saxófónsveit eða bara sjálfum sér að syngja og spila á píanó.

Moondog – Do Your Thing (af H’arts Songs, 1978)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Moondog  & The London Saxophonic – Paris (af Sax Pax for a Sax, 1995)

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Það er því af nógu af taka af tónlist eftir Moondog og flest er framúrskarandi. Ef einhverjir vilja kynna sér tónlist hans betur má mæla með safnplötunum The Viking Of 6th Avenue, sem er frábært yfirlit tónlist hans, og The German Years 1977-1999 þar sem fókusinn er á seinni hluta ferilsins.

Því miður eru til ansi fá myndskeið með Moondog, en þetta stutta klipp hér er úr kvikmyndinni The Moving Finger (1963):

Ornette Coleman áttræður

Við skrifum nú ekki oft um jazz hér á Rjómanum og mættum ef til vill gera meira af því. Eins og af fyrirsögninni má ráða er ansi góð ástæða fyrir þessum skrifum því nú í dag á bandaríski saxófónleikarinn Ornette Coleman stórafmæli og fagnar 80 árum á þessari jarðkringlu. Fyrir þá sem ekki þekkja er Ornette Coleman einn af helstu frumkvöðlum jazz tónlistarinnar og hefur verið í framvarðarsveit framúrstefnujazzins í yfir 50 ár.

Þekktasta og áhrifamesta hljómplata Coleman er líklega The Shape of Jazz to Come (1959) en í allt hefur hann gefið út um fimmtíu plötur á ferlinum en fyrir síðustu plötu sína, Sound Grammar (2006), hlaut Coleman bæði Grammy og Pulitzer verðlaunin.

Ornette Coleman hefur haft gífurleg áhrif, bæði í jazzi sem og í öðrum tónlistarstefnum, og meðal fjölmargra ólíkra tónlistarmanna sem tilgreint hafa hann sem áhrifavald eru  John Zorn, Frank Zappa, Lou Reed, Patti Smith, Sonic Youth, Moby, Red Hot Chili Peppers og Yo La Tengo.

Við óskum Ornette að sjálfsögðu til hamingju með afmælið og rifjum upp nokkur gömul lög úr smiðju meistarans.

Ornette Coleman – Eventually (af The Shape of Jazz to Come (1959))

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ornette Coleman – Kaleidoscope (af This Is Our Music (1960))

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Ornette Coleman – Rock The Clock (af Science Fiction (1972))

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Gamalt og gott með Tom Waits

Ég gat ekki setið á mér að bæta þessu sígilda myndskeiði við umfjöllun Péturs hér að neðan um sextugsafmæli meistara Tom Waits. Hlustið sérstaklega eftir því þegar hann kemur með snilldarlínuna “I’d rather have a bottle in front of me than a frontal lobotomy“. Svona gullmolar koma bara frá hreinræktuðum snillingum!

Tom Waits sextugur

Snillingurinn rámi Tom Waits á afmæli í dag og er ekkert minna en sextugur! Hann er þó í fullu fjöri líkt og fyrri daginn og sendi nú nýlega frá sér frábæru tónleikaplötuna Glitter and Doom Live sem tekin var upp á tónleikaför hans í fyrra. Einnig er Orphans box settið hans væntanlegt á heilum 7 vínylplötum (með 6 áður óútgefnum aukalögum) sem er líklega mest slefaukandi útgáfa ársins.

Í tilefni afmælisins skulu við hlusta á lag af tónleikaplötunni nýju og að auki tékka á nýlegu myndbandi við lag sem Waits gerði með hip hop sveitinni N.A.S.A.

Tom Waits – Lucinda / Ain’ Goin’ Down

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Doolittle 20 ára

Pixies - DoolittleHin frábæra plata Pixies, Doolitle, á 20 ára afmæli um þessar mundir. Af þessu tilefni hefur sveitin ákveðið að gefa EP plötu með tónleikaupptökum með lögum af plötunni.

Áhugasamir geta nálgast þessa EP plötu með því að skella sér á Pixiemusic.com, gefa upp netfang og fá tengil á niðurhalið sendann um hæl.

En ímyndið ykkur hvað þessi plata hefur elst vel. Það er hreint með ólíkindum að það séu heil 20 ár liðin frá því hún kom út.

Pixies – Wave of Mutilation

Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.

Woodstock tónlistarhátíðin 40 ára

Woodstock posterÍ ár eru 40 ár liðin síðan Woodstock hátíðin margfræga var haldin var í smábænum Bethel í New York fylki frá 15. til 18. ágúst 1969. Talið er að um hálf milljón manns hafi verið á hátíðinni en upphaflega gerðu skipuleggjandur ekki ráð fyrir að meira en 50.000 manns á svæðinu. Meðal þeirra listamanna sem fram komu voru : Ravi Shankar, Joan Baez, Santana, Canned Heat, Grateful Dead, Creedence Clearwater Revival, Janis Joplin, Sly & the Family Stone, The Who, Jefferson Airplane, Joe Cocker (sem varð fyrst frægur eftir að hafa komið þar fram), The Band, Blood, Sweat & Tears, Crosby, Stills, Nash & Young, Neil Young og svo að sjálfögðu Jimi Hendrix sem endaði hátíðina á eftirminnanlegan hátt eins og sjá má í heimildarmyndinni hér að neðan.

Woodstock hátíðin er einn merkilegasti viðburður tónlistarsögunnar og án efa hápunktur hippatímabilsins. Heimildarmynd um hátíðina sem kom út ári seinna má án efa finna út á næstu myndbandaleigu en hún er algert skylduáhorf fyrir hvern tónlistaráhugamann. Þess má að lokum geta að væntanleg er sannsöguleg mynd um hátíðina sem nefnist Taking Woodstock en leikstjóri hennar er Ang Lee.

Jimi Henrix- Live at Woodstock ’69 – 56:39

Ágætis byrjun besta plata Íslandssögunnar

100bestuÁ þjóðhátíðardag Íslendinga, þann 17. júní, kom í ljós hvaða plötur lentu í 20 efstu sætunum í Leitinni að 100 bestu plötum Íslandssögunnar sem Rás 2, Tónlist.is og Félag hljómplötuframleiðanda hafið staðið fyrir frá því í mars. Það kemur eflaust fáum á óvart að strákarnir í Sigur Rós hafi hreppt hnossið, en önnur breiðskífa þeirra, Ágætis byrjun, var valin af 100 manna dómnefnd auk gífurlegs fjölda almennings og hefur því hlotið nafnbótina besta plata Íslandssögunnar.

Eins og áður hefur komið fram á Rjómanum eru nú 10 ár frá því að Ágætis byrjun kom út og er heimasíða sveitarinnar að halda upp á það um þessar mundir. Heimasíðan býður nú notendum síðunnar að sækja tónleikaupptöku frá útgáfutónleikum plötunnar frítt, en Rjóminn hvetur að sjálfsögðu lesendur sína til að missa ekki af því.

Hér má svo sjá í hvaða sæti 50 efstu plötur listans lentu.

Ágætis byrjun 10 ára í dag

Já, það eru nákvæmlega 10 ár í dag síðan tímamótaplata Sigur Rósar, Ágætis byrjun, kom út. Þann 12. júní 1999 kom skífan út og sama dag spilaði sveitin á útgáfutónleikum í Íslensku Óperunni sem jafnan eru taldir með þeim mögnuðustu sem haldnir hafa verið hér á landi. Flestir eiga einhverjar minningar tengdar plötunni og verð ég nú að segja að ég held að varla nein önnur plata hafi verið í spilaranum hjá mér þetta sumar fyrir 10 árum (það var reyndar þrautinni þyngri að finna eintak sem var ekki útatað í límklessum því að umslagið hafði verið límt saman í flýti fyrir útgáfu, en það er nú önnur saga).

Í tilefni afmælisins hefur verið opnaður afmælisvefur plötunnar á heimasíðu Sigur Rósar. Þar má m.a. hlusta á demó og tónleikaupptökur, lesa ítarlegar upplýsingar um plötuna; um tildrög hennar og áhrif sem og umfjallanir og viðtöl í tengslum við útgáfu hennar, horfa á myndböndin af plötunni og nokkrar tónleikaupptökur og svo er aragrúi af ljósmyndum frá tímabilinu. Einnig er léttur afmælisleikur í gangi með einni einfaldri spurningu sem ætti ekki að vefjast fyrir íslenskum aðdáendum sveitarinnar, en í verðlaun er númerað eintak af vínylútgáfu plötunnar. Það er eiginlega skylda tónlistaráhugamanna að setja Ágætis byrjun á fóninn í dag og sökkva sér í skemmtilegt grúsk af tilefni afmælisins.

Sigur Rós – Svefn-G-Englar from sigur-ros.co.uk on Vimeo.